Óscar Pérez, de Os Xílgaros de Lugo: “Cando toco a gaita noto unha enerxía como se meu avó me axudara”
![os_xílgaros](https://lugoxa.com/wp-content/uploads/2024/07/os_xilgaros.jpg)
Lucía Blanco
“Cando toco noto unha enerxía como se meu avó me axudara, é unha conexión moi estraña”, conta Óscar Pérez, gaiteiro autodidacta ao que o amor pola música lle corre polas venas. Faleceu cando tiña só 5 anos e non lle puido ensinar nada, pero quixo igualmente que non se perdera o relevo dun dos “primeiros gaiteiros da comarca”, natural de Vilares, en Neira de Rei. Esa paixón polo noso levouno precisamente a fundar o grupo e a asociación Os Xílgaros de Lugo, que cumpre once anos impulsando a tradición, aínda que naceu “de casualidade”.
A Óscar, que era solista, chamárono para actuar e tras unha xuntanza cuns compañeiros lograron sentar as bases da agrupación. “Falei con catro amigos, entre eles a miña muller Merche que é pandereteira, e ao saír desa actuación improvisada pensei en montar o grupo co obxectivo de divulgar a música tradicional e o folclore e darlle simboloxía ao tema da natureza”. Obxectivos que ben recollen o propio nome e o deseño dos que el mesmo se encargou. “Collín o punteiro da miña gaita que é de buxo, un arbusto típico galego. Na miña casa teño un que plantou meu avó e fusionei a rama de buxo co punteiro para explicar que de aí vén a música tradicional”.
A Foliada Nordestía de San Cibrao, a do Saviñao, o Corpus de Lugo, as patronais de Santiago do Castelo e a Ofrenda do Antigo Reino de Galicia na Catedral de Lugo, onde tocou como solista fusionando a gaita cos órganos e “gustou moitísimo porque dálle un toque maxestuoso”, engádense a unha larga lista de actuacións tanto polo territorio galego como por Portugal, que cobran especial forza a partir de marzo. “Hai unha constancia e un compromiso de ensaio moi grande e ao ter un repertorio tan variado hai que levalo ben preparado. Desde a fundación as actuacións foron a máis e pouco a pouco imos facendo o camiño”.
Actuacións por Galicia e Portugal
Os vindeiros meses veñen cargados tanto para Óscar e Merche como para Genaro, que toca o bombo; César, que se encarga da caixa e para os gaiteiros David e José Luís, que acaban de compoñer Os Xílgaros. “Estamos moi contentos pola acollida. Agosto e setembro témolos todos completos. Temos unha voda; actuacións en Cartelos (Taboada), en Cela (Outeiro de Rei), no Folión de Carros, en Chantada e nos Domingos Folclóricos de Potomarín. E en setembro estaremos pola zona de Navia e en Lugo e máis actuacións que estamos ultimando”. En canto ao repertorio, asegura que todas as pezas contan con algo especial.
![](https://lugoxa.com/wp-content/uploads/2024/07/os_xilgaros_.jpg)
“Depende tamén do momento. Estivemos, por exemplo, nuns cantos de taberna no Saviñao e mentres tocabamos A Muiñeira de Armenteira notei que todos estaban moi metidos e quixen darlle un plus improvisando e empalmamos coa Muiñeira de Chantada sen parar. Mentres toco estou a todo, aos meus compañeiros pero tamén a como reacciona o público”, lembra. Outra das actuacións que recorda con especial cariño, aínda que son moitas, foi a estrea da composición sobre a súa parroquia, Santiago de Castelo.
“Tocámola en directo por primeira vez nas Festas do Santiago, diante dos veciños, e fíxolles moita ilusión”, conta Pérez ao que sempre o acompaña a gaita que mandou construír en recordo do seu avó. Algunha das súas composicións e pezas doutros grupos tradicionais históricos como Os Gaiteiros de Soutelo ou Campaneiros de Vilagarcía, aos que querían darlles unha homenaxe, aparecen recollidas no seu disco, gravado 100 % na cidade, que sacaron no 2023. “Foi por celebrar o noso décimo aniversario e era algo que ía quedar para sempre, era o momento. Fixémolo en formato físico, encargueime tamén de todo o deseño, porque son partidario das redes sociais pero as plataformas son algo máis frías”.
Obradoiros de música
As 18 cancións deste álbum, toda unha proeza porque o gravaron en 5 horas, reflicten ben a esencia destes músicos. “O do estudo non o cría, pero levabamos todo moi ben preparado. Fixemos como un simulacro dunha actuación en directo porque queríamos que cando o escoitasen transmitise como se estivésemos diante deles tocando no salón da casa ou no coche”, di. Pero non se centra só no traballo co grupo, senón que tamén promove clases e obradoiros de música, canto, pandeireta, gaita ou percusión a través da asociación, que está aberta a novas incorporacións e conta cuns 20 socios que van dos 24 ata os 72 anos.
“Require paciencia, pero a miña maneira de ensinar a música ou transmitila é natural, entón adáptome a unha persoa que sexa maior e ao mellor non sabe de solfeo ou se é máis nova e ten outras calidades e pode absorber mellor as cousas, por exemplo”. O calendario complétano as xuntanzas periódicas como xa a clásica Foliada-Magosto, no mes de novembro, na que logran reunir grupos de música tradicional de distintos puntos da xeografía galega como Ortigueira, A Coruña, Pontevedra e Lalín.
“Cada ano vai collendo máis auxe porque imos mellorando cousas. Na última creo que chegamos ás 350 persoas. O tempo non acompañou pero todos nos din que é unha pasada polo a gusto que están. É moi bonito velos tocando e cantando xuntos, mesmo xente que non vén do mundo tradicional e se anima. Cando se van e a valoran, comentan que é como se estiveran na casa”. O presidente deste colectivo recoñece que estes 11 anos non foron nada doados, pero forzas non lle faltan para seguir facendo o que máis desfruta: poñer en valor o folclore e compartir o gusto por esta arte. “Todo o facemos dende o corazón. A música para min é transmitir, non é só tocar e xa está, é algo sentimental”.