Uxía Folgueira, subcampioa do mundo con 14 anos: “Quero representar o meu país e iso só se consegue con traballo”
Jessica Fernández
Con que idade empezaches a practicar kárate e que te motivou a dar o primeiro paso?
Empecei con tres anos e medio. Apuntáronme os meus pais por probar, xa que me inscribiron en varios deportes, como atletismo, ballet e kárate, para que aprendese a defenderme, e chamoume moito a atención porque non é un deporte que adoite practicar un neno pequeno. Para min, era un deporte divertido que me ensinaba moitas cousas, e por iso quedei con el ata agora, con 14 anos.
Quen foi a túa maior inspiración ou o teu primeiro sensei neste camiño?
Eu empecei neste ximnasio, na Escola Deportiva Shihan, e fun medrando e adestrando; e agora tamén adestro no Club Kyodai Karate Galan, onde me están axudando e adestro cun deportista que é campión do mundo. Todos eles son os que me axudan a conseguir todo o que estou conseguindo agora e eu creo que isto só é o principio dunha historia moi bonita.
Que significa para ti o kárate na túa vida diaria?
O kárate é todo, porque tamén me axuda nos estudos. Cando estou estresada por un exame, veño aquí, ao meu club, e esquézome de todo. Nun adestramento hai que estar concentrado e deixar o resto fóra, e iso axúdame a desestresarme e véxoo como a miña forma de vida. Moitas persoas pensan que o deporte che crea inseguridades, e que a saúde mental é importante, pero eu creo que a todos os deportistas nos axuda na nosa vida diaria.
Cales son os valores do kárate que máis aplicas na túa vida diaria?
O valor que máis aplico, tamén cos estudos, é ser organizada, porque eu teño menos tempo que outras nenas da miña idade. Cando as miñas compañeiras están estudando, eu estou adestrando, entón teño que saber xestionar moi ben as horas que teño e a que lle podo dedicar tempo. Eu non podo chegar á casa e estar co móbil, teño que poñerme a estudar, aínda que non teña ganas. Tamén me ensina a respectarme a min mesma e ao rival, e iso levoume a ter amizades moi bonitas. Candela Peña, que tamén é moi boa, e eu apoiámonos entre nós, aínda que poidamos ter esa rivalidade no tatami, porque queremos gañar, pero temos unha amizade moi bonita.
Como é un día normal na túa vida?
Levántome ás 7.30 horas, vou a clase ata as 14.00 horas, despois como, fago os deberes, estudo e ás 18.00 horas teño adestramento ata as 20.00 horas, normalmente. Despois, volvo á miña casa, ducho e sigo estudando ata as 23.00 horas, que me vou durmir. Durante as fins de semana, adoitamos ter ligas galegas e nacionais. Na última, quedei primeira, e dentro de pouco temos o Campionato de España, que é o meu seguinte obxectivo, xa que é o campionato máis importante de todo o ano para as competidoras de España e afronto a cita con moitas ganas porque é un campionato difícil, pero non imposible. Despois do conseguido en Polonia, é o máis importante do ano, xa que tamén é o clasificatorio para o Campionato de Europa.
Detrás da túa preparación deportiva, hai unha historia. Como aplicas a filosofía do kárate no tatami?
Hai dous tipos de competición: a tradicional e a de competición. Eu sempre practiquei a de competición, non me ensinaron a parte tradicional, porque é a que vale para conseguir bos puntos no arbitraxe. Sei que hai moita xente que practica a parte tradicional, pero eu admiro karatecas como Sandra Sánchez ou Damián Quintero, entre outros.
Que aprendiches de Sandra Sánchez?
Sandra é a mellor deportista, non só no tatami, senón tamén fóra del, por todo o que viviu. Eu tiven a sorte de poder adestrar con ela e a verdade é que me ensinou moitísimas cousas; é unha persoa superhumilde e superbondadosa, non é nada soberbia, a pesar de ser a única campioa olímpica. Eu creo que todas as nenas soñamos con poder ser coma ela.
Cal é a técnica ou o movemento do kárate que máis che custou aprender ou dominar?
Eu creo que o máis complicado no kárate non foi un kata como tal, foi todo o esforzo que tiven que facer para chegar ata onde estou. Aprendo rápido e non hai ningún movemento que considere que me custase. Pero si que tiven que renunciar a moitísimas cousas desde os catro anos, e iso é o máis duro do camiño do deportista. Con todo, decídelo ti. Ademais, teño moita sorte coas amigas que teño, porque entenden a miña situación. Eu agora mesmo estou centrada no deporte, porque sei que podo chegar lonxe e sei a sorte que teño. Por iso, non podo desviarme dese camiño. Encantaríame poder quedar máis coas miñas amigas as fins de semana, pero non moitas nenas poden ter todo o que estou vivindo e teño que estar agradecida. Sobre todo, por todo o esforzo económico que fan os meus pais e a miña familia por min. **Eu quero representar o meu país a nivel individual e iso só se consegue con traballo**, entón teño que aprender a renunciar a cousas que, sendo moi pequena, son difíciles de deixar.
Como xestionas os nervios antes dun combate?
Antes poñíame moi nerviosa e tiña a manía de vomitar, pasábao fatal. Despois de acudir a psicólogos deportivos, aos que a xente pensa que non serve de nada ir, pero eu creo que é o mellor e que debería acudir todo o que se dedica ao deporte, conseguín non poñerme tan nerviosa e ensinarlle ao meu corpo que unha competición é como un adestramento máis, pero arbitrado. Actualmente, sigo poñéndome nerviosa, pero eu digo que os nervios son bos porque iso significa que as cousas che importan.
Que che di a cabeza antes de saír ao tatami?
Eu adoito pensar que todo vai saír ben ou en cousas positivas, como ordes para impresionar os árbitros. Tes que estar tranquila, por iso sempre pecho os ollos e imaxíname dentro do tatami e aí é cando saen as cousas.
Cal foi o momento máis difícil ou a maior derrota que viviches?
A miña maior derrota foi no Campionato de España do ano pasado, ao que ía coas expectativas moi altas e con moita presión porque adestrabamos no Centro de Alto Rendemento para o Campionato de Europa e tiña que conseguir unha medalla si ou si, pero o día anterior saíron os sorteos e tiña uns emparellamentos moi complicados. Así, as cousas non saíron como eu cría e frustreime moito, porque todo o traballo que fixera meses atrás non se vira reflectido dentro do tatami. Durante unha tempada pensaba: “E se non valgo para isto?”. Pero despois fun á preselección para o Europeo e decateime de que unha competición non determina o teu progreso.
Cal foi o maior logro ata agora na túa carreira deportiva?
Tiven dous: o Campionato do Mundo de Polonia, que foi brutal e aínda sigo sen asimilalo; e a Youth League, porque era a miña primeira competición a nivel cadete, gocei moito e quedei primeira.
Que consello lle darías a unha nena que vaia empezar en kárate?
Diríalle que non tivese medo ao que puidese pasar e que fose sempre cara adiante con ganas de intentalo e de dalo todo para que isto saia ben, pero, sobre todo, que non teña medo a comezar unha nova etapa na súa vida. É o que sentín eu cando conseguín o meu primeiro cinto branco, xa que cando empecei non cría que puidese chegar tan lonxe, porque con 4 anos non era consciente de nada, pero ese cinto significou o comezo desta historia.
Se puideses enfrontarte a calquera artista marcial, a quen elixirías?
Ilia Topuria, porque é unha persoa cunha mentalidade moi boa. Ten as ideas moi claras e unha saúde mental forte. Se tivese que dicir unha muller, ademais de Sandra, Paola tamén é moi boa e vai chegar moi lonxe.