Iria Abel, de Dano Cerebral Lugo: “Para estar plenamente incluídos necesitamos que a sociedade nos entenda”
Jessica Fernández
Dano Cerebral Lugo é unha asociación sen ánimo de lucro integrada por persoas afectadas de dano cerebral adquirido (DCA), así como polas súas familias e outras persoas colaboradoras. Nace en 2006 pola iniciativa dun grupo de persoas, familiares de persoas con dano cerebral adquirido, que se atopaban nunha situación na que non dispoñían de recursos nin de alternativas para atender aos seus familiares.
Tal e como explica Iria Abel Parga, directora e traballadora social de Dano Cerebral Lugo, “ao principio tratábase dun grupo de familiares, maioritariamente mulleres, que se xuntaban para compartir a súa situación. A partir desas reunións comezaron a poñer enriba da mesa os problemas que detectaban e as necesidades que ían xurdindo, en contacto con profesionais e coa Administración, xa que neses primeiros momentos contaron co apoio de profesionais doutras asociacións e do ámbito hospitalario, que os acompañaron no inicio do proxecto. A partir de aí, comezaron a organizar reunións entre persoas que compartían a mesma situación, creando pouco a pouco un espazo de encontro. Máis adiante, deron o paso de contar cun local onde poder reunirse, e así foi como, con moito traballo e esforzo, se foi configurando a asociación de maneira progresiva. Se botamos a vista atrás, dámonos conta de todo o que se conseguiu. Aínda que seguimos sendo unha asociación pequena, acadáronse moitas cousas”, destaca.
Na actualidade, contan cun local social ao que poden acudir as persoas afectadas, asociarse e participar nas distintas actividades. Tamén dispoñen dun centro de día terapéutico de media estancia, con prazas financiadas dentro da rede existente en Galicia, ademais doutras iniciativas orientadas especificamente ás persoas con dano cerebral. A entidade desenvolve, ademais, un importante labor de formación e sensibilización, tanto a nivel social como en ámbitos como os centros educativos, os centros sociais ou os centros de saúde.
O obxectivo é achegar máis información sobre o dano cerebral adquirido, dar a coñecer que implica esta realidade e como se pode axudar ás persoas que a padecen. Outro dos obxectivos é a promoción da acollida, información, orientación e asesoramento ás persoas afectadas e ás súas familias; así como a sensibilización das administracións públicas e da sociedade en xeral sobre a realidade do dano cerebral e o seu impacto.
A asociación traballa tamén na defensa dos dereitos das persoas afectadas, fomentando a súa rehabilitación, inclusión, normalización social e a mellora da súa calidade de vida. Ademais, impulsa e reivindica a existencia de servizos sanitarios, asistenciais, educativos, laborais, residenciais, sociais e de lecer adecuados para cubrir as súas necesidades. E outro dos seus eixos fundamentais é a cooperación con outras institucións, entidades e profesionais relacionados co dano cerebral adquirido, así como a promoción da integración social, educativa e laboral das persoas afectadas.
O TRABALLO
Dano Cerebral Lugo traballa a diario con persoas afectadas por dano cerebral adquirido e coas súas familias, ofrecendo apoio e recursos nun ámbito marcado pola complexidade desta realidade. Tal e como explica a directora da entidade, Iria Abel, o dano cerebral adquirido “é unha lesión que se produce de forma repentina nunha parte do cerebro, e que supón unhas secuelas”. As causas poden ser diversas, aínda que destaca que “as causas máis comúns do dano cerebral adquirido son os ictus, pero tamén poden ser traumatismos encefálicos, tumores cerebrais, algunha enfermidade rara...”. Esa diversidade tamén se reflicte nas consecuencias: “O dano cerebral adquirido engloba secuelas físicas, cognitivas, sensoriais, de comunicación, de comportamento...”. Neste sentido, subliña que cada caso é diferente, xa que “hai unha persoa que pode ter afectadas todas esas áreas ou só físicas ou só cognitivas”, polo que insiste en que “nunca hai dous danos cerebrais adquiridos iguais”.
Dano Cerebral Lugo desenvolve actividades de rehabilitación e ocio dirixidas ás persoas socias afectadas, ás súas familias e coidadores, así como ao conxunto de persoas colaboradoras. Do mesmo xeito, ofrece orientación e apoio ás familias que o precisan, contribuíndo a mellorar a súa calidade de vida mediante iniciativas adaptadas ás súas demandas. E tamén atende as necesidades cotiás das persoas que acoden á asociación, realizando as xestións necesarias para favorecer o seu benestar e facilitar a súa atención integral.
A asociación leva a cabo numerosas accións formativas, moitas delas dirixidas ao propio equipo profesional, que está composto por dous traballadores sociais, educador social, terapeuta ocupacional, logopeda, psicólogo, fisioterapeuta e dúas auxiliares de enfermaría. Estas accións están orientadas principalmente ás persoas afectadas e ás súas familias, aínda que tamén se promoven outras formacións máis xerais. Tal e como explica Iria, “as persoas afectadas, incluso tamén as familias, facemos outro tipo de formación, a mellor brecha dixital para adaptarnos tamén aos tempos”, sempre en función das necesidades que van aparecendo.
A entidade tamén realiza un importante labor de sensibilización en centros educativos. “Nos colexios, nos institutos, facemos ese traballo de sensibilización, porque a nós parécenos fundamental que os nenos e os adolescentes coñezan o dano cerebral adquirido”, declara, xa que en moitos casos conviven con persoas afectadas. Neste sentido, desde a asociación insisten en que “é importante que todo o mundo saiba o que lles pasa ás persoas con dano cerebral, como axudalas, como entendelas”. Un enfoque que conecta directamente co seu principal obxectivo: “Nós sempre traballamos pola inclusión, porque ao final formamos parte da sociedade”, polo que conclúen que “para que poidamos estar plenamente incluídos necesitamos que a sociedade nos entenda e nos comprenda”.
NECESIDADES E FUTURO
En canto ao funcionamento da entidade, a asociación atende arredor de 60 persoas ao mes que recibe diferentes servizos: “Xente de atención dentro do día, de media estancia, xente que vén a talleres, xente que vén a formacións...”. Ademais, apunta que moitas actividades teñen que desenvolverse fóra do local “porque non temos cabida”. Así, indica que “o local a día de hoxe ofrece diferentes servizos, pero a demanda que temos é moito maior do que nos permite ofrecer este local”. Por iso, considera necesario medrar, aínda que subliña que para iso será imprescindible contar con máis financiamento.
A entidade sostense fundamentalmente a través de axudas públicas. “Temos subvencións tanto da Deputación de Lugo, como do Concello de Lugo, da Xunta de Galicia, a través de diferentes programas, e tamén temos as cotas que pagan as persoas asociadas e doazóns que temos tamén puntuais”, sinala. Con todo, recoñece as dificultades do sector. “Os fondos nunca chegan. Sempre as asociacións do terceiro sector imos xustos en canto a financiamento”, explica, lembrando que moitos dos recursos que ofrecen non están cubertos por outros servizos e deben saír adiante con medios limitados.
Con respecto ao futuro, a entidade aspira a poder contar cun centro máis amplo que permita atender a máis persoas e dar resposta ás novas necesidades que van xurdindo co paso do tempo. Tal e como explican desde a organización, “poder ter un centro, poder atender a máis persoas, sobre todo dar recursos ou dar resposta a necesidades que están xurdindo” son os obxectivos principais. Pero tamén é avanzar na incorporación laboral das persoas afectadas, aínda que a directora recoñece que na actualidade aínda non poden traballar nesa liña con toda a intensidade desexada debido ás limitacións de espazo e persoal. De cara ao futuro, o obxectivo é claro: “en 20 anos, queremos poder ter un centro máis grande, poder ofrecer máis recursos, dar máis resposta, sobre todo seguir traballando na parte de sensibilización e de prevención”, unha liña que consideran fundamental para mellorar a atención e a calidade de vida das persoas afectadas.